SKKN Một số kinh nghiệm dạy bồi dưỡng HSG môn Lịch sử THCS - Nguyễn Thị Thanh Thủy

Nội dung tài liệu: SKKN Một số kinh nghiệm dạy bồi dưỡng HSG môn Lịch sử THCS - Nguyễn Thị Thanh Thủy

1. MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY BỒI DƯỠNG HSG MÔN LỊCH SỬ THCS I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Lịch sử, một môn khoa học xã hội, với nhiệm vụ trọng tâm là giúp học sinh hình thành những tư tưởng, tình cảm tốt đẹp về con người, về cuộc sống, về quê hương, đất nước, biết tự hào về những trang sử hào hùng của dân tộc mà ông cha ta đã làm nên trong quá khứ. Ngoài ra còn giáo dục cho học sinh ý thức trách nhiệm, gìn giữ, bảo tồn phát huy các giá trị truyền thống, ý thức trách nhiệm với bản thân, quê hương, đất nước. “Chiến lược phát triển con người của Đảng và Nhà nước đã chỉ rõ nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” được cụ thể hóa. Đặc biệt là trong xu thế hội nhập với cộng đồng thế giới hiện nay việc “bồi dưỡng nhân tài”lại càng được Đảng và nhà nước quan tâm nhiều hơn bởi lẽ “ Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Đất nước Việt Nam muốn phồn thịnh và phát triển đòi hỏi mỗi con người Việt Nam chúng ta cần có ý thức hơn về dân tộc mình.Thực hiện mục tiêu đó, ngành giáo dục của chúng ta đang cố gắng phát triển tối đa những năng lực tiềm tàng trong mỗi học sinh trong đó nhiệm vụ nâng cao chất lượng, bồi dưỡng HSG là trọng tâm. Qua công tác giảng dạy nhiều năm tôi nhận thấy do nhiều lý do khách quan và chủ quan nên để làm cho học sinh hứng thú học lịch sử, biết và hiểu lịch sử là rất khó, và cũng như để trở thành học sinh giỏi môn lịch sử lại càng khó hơn. Để thúc đẩy quá trình nhận thức và nâng cao trình độ nhận thức của học sinh, trang bị cho các em có được những năng lực cần thiết của một học sinh giỏi môn lịch sử thì việc phát hiện và bồi dưỡng là việc rất quan trọng đối với người giáo viên day lịch sử ở các trường THCS. Vấn đề phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi ở các môn, đặc biệt là môn Lịch sử được nhà trường hết sức quan tâm: Ban giám hiệu nhà trường chỉ đạo các tổ chuyên môn nói chung và môn lịch sử nói riêng xây dựng kế hoạch phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, phân công giáo viên có năng lực, tổ chức ôn luyện cho học sinh vào các buổi chiều trong tuần. Chính vì vậy mà trách nhiệm của người giáo viên được phân công trở nên hết sức nặng nề. Để đạt được kết quả cao trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi, bản thân tôi luôn trăn trở, tìm tòi, khảo nghiệm cách thức, biện pháp, phương pháp phù hợp để phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử, để các em sẵn sàng bước vào kỳ thi học sinh giỏi các cấp. Từng làm công tác giảng dạy và bồi dưỡng nhiều năm tôi xin thực hiện đề tài: “Một số kinh nghiệm dạy bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch Sử THCS”. 2. Phương pháp nghiên cứu: 1
2. -Trao đổi đồng nghiệp -Thu thập tài liệu 3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu Đề tài được nghiên cứu và thực hiện trong chương trình THCS bộ môn Lịch sử với đối tượng học sinh khối 8, 9 4. Mục đích nghiên cứu: Nhằm nâng cao hiệu quả của công tác giảng dạy bộ môn Lịch sử ở Trường Trung học cơ sở, đặc biệt là việc bồi dưỡng đội ngũ học sinh giỏi cho học sinh lớp 9, để chọn đối tượng tham gia bồi dưỡng và dự thi học sinh giỏi cấp tỉnh hàng năm. 5. Dự kiến đóng góp của đề tài: Đề tài có tính khả thi, có thể áp dụng lâu dài và rộng rãi cho giáo viên dạy bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS II. PHẦN NỘI DUNG I. Cơ sở lí luận và thực tiễn 1.1 Cơ sở lí luận Dân tộc Việt Nam có lịch sử từ lâu đời, với quá trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Nhân dân ta không chỉ có truyền thống dân tộc anh hùng mà còn có kinh nghiệm phong phú, quý báu về việc giáo dục lịch sử cho thế hệ trẻ. Kiến thức lịch sử góp phần xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách, trở thành vũ khí sắc bén trong công cuộc dựng nước và giữ nước. Ngày nay,“cùng với quá trình quốc tế hóa ngày càng mở rộng thì trở về nguồn cũng là một trong những xu thế chung của các dân tộc trên thế giới. Với chúng ta, đó chính là sự tìm tòi, phát hiện ngày càng sâu sắc hơn những đặc điểm của xã hội Việt Nam, những phẩm chất cao quý, những giá trị truyền thống và những bài học lịch sử giúp chúng ta lựa chọn và tiến hành bước đi thích hợp, hướng mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh” (theo nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười): Chất lượng bộ môn Lịch sử được đánh giá không phải bằng việc ghi nhớ nhiều sự kiện mà cần hiểu đúng lịch sử. Như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng viết: “Lịch sử đâu phải là một chuỗi sự kiện để người viết sử ghi lại, rồi người giảng sử đọc lại, người học sử học thuộc lòng”. Điều quan trọng là qua học tập, “chúng ta thấy được cái gì qua các thời đại lịch sử và từ đó chúng ta rút ra được kết luận gì, bài học gì. C. Mác- một nhà sáng lập ra chủ nghĩa Mác – Lênin đã vũ trang cho chúng ta một phương pháp luận đúng đắn để nghiên cứu lịch sử, để rút ra những kết luận có ý nghĩa quan trọng thiết thực”. Đây chính là cơ sở để những người quan tâm đến sử học và những thầy cô giáo giảng dạy môn Lịch sử cần nhận thức đúng, sâu sắc, ý nghĩa, vị trí đúng của bộ môn Lịch sử ở trường Trung học cơ sở và tìm ra những phương pháp để nâng cao chất lượng bộ môn, thu hút được nhiều học sinh ham thích học lịch sử và học giỏi lịch sử. 1.2 Cơ sở thực tiễn 2
3. 2. Thực trạng: 2.1 Thuận lợi: - Được sự quan tâm của BGH nhà trường trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi; - Học sinh tiếp cận phương pháp học tập mới; - Tài liệu tham khảo qua các kỳ thi vòng trường, huyện, tỉnh khá phong phú; 2.2 Khó khăn: Môn Lịch sử nói riêng và việc học tập các môn khoa học xã hội nói chung , chúng ta không trực tiếp quan sát đối tượng như môn khoa học tự nhiên, việc nhận thức lịch sử bao giờ cũng phức tạp, vì người học chỉ đứng lại hiện tại mà tìm về quá khứ nên dễ bị ảnh hưởng, chi phối bởi những điều kiện hiện tại. Thực tế môn lịch sử ở trường THCS ít được học sinh yêu thích nên chọn học sinh giỏi hết sức khó khăn. Theo tôi có một số nguyên nhân như sau: - Thông thường những em học giỏi môn Lịch sử là học sinh giỏi toàn diện, do đó các em không mấy hứng thú để chọn môn Lịch sử dự thi, vì xem đó là môn phụ. - Hầu hết môn Lịch sử ngồi im chờ các môn khác chọn xong. rồi mới tới môn của mình. - Ngoài ra phụ huynh học sinh không cho con em mình đi học, nên ít quan tâm và đầu tư. Để dạy tốt và học tốt môn Lịch sử là một việc khó, thì việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi càng khó hơn, do đó đòi hỏi thầy và trò phải có phương pháp học đúng đắn, khoa học, phát huy hết sức mình thì mới có thể đạt hiệu quả cao. 3. Một số kinh nghiệm thực hiện dạy bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử THCS 3.1 Phát hiện học sinh giỏi môn Lịch Sử - Tư duy tốt: Thông qua việc xác định và trả lời các câu hỏi trên lớp, bài kiểm tra Lịch sử. Người học phải biết hệ thống hóa các nội dung Lịch sử bằng những sơ đồ nhánh, biểu đồ thống kê tư duy theo từng sự kiện, mốc thời gian, ghi nhớ có sự liên kết. - Chăm chỉ, có ý thức vươn lên, có khả năng lập luận, vận dụng linh hoạt ,trí nhớ tốt. Đặc biệt là phải có niềm đam mê, yêu thích Sử học. - Hoàn thành các bài tập của giáo viên giao chuẩn bị bài trước ở nhà (theo những câu gợi mở của giáo viên). Nắm chắc kiến thức sau mỗi bài học. - Học sinh không những nắm được những kiến thức của giáo viên mà còn phải biết độc lập suy nghĩ, tìm tòi, biết khái quát nội dung chương trình hay thắc mắc những gì mình còn nhận thức mơ hồ. - Có kỹ năng phân tích đề; kỹ năng viết bài và trình bày bài làm, chữ đẹp bao giờ cũng dễ gây thiện cảm cho người đọc, cho nên chữ đẹp cũng là một yếu tố quan trọng, nhất là đối với các môn khoa học Xã hội. 3
4. Ngoài ra, học sinh giỏi môn Lịch sử phải biết sử dụng triệt để các thao tác phân tích, tổng hợp để đánh giá, nhận định về một sự kiện hay vấn đề lịch sử, biết chọn ra những chi tiết, sự kiện lịch sử nào để chứng minh, giải thích theo yêu cầu của đề bài. Hơn nữa, học sinh ấy phải biết trình bày một bài làm Lịch sử có hệ thống, logic, ; 3.2. Cách chọn học sinh giỏi - Lâu nay tôi thường chọn học sinh giỏi theo quy trình: Tuyển chọn đội tuyển vào cuối mỗi năm học để bồi dưỡng, động viên trong thời gian hè. Vào đầu mỗi năm học mới tiếp tục chọn lần hai và tăng cường bồi dưỡng để tham gia ôn tập dự thi cấp huyện, tỉnh. Việc chuyển chọn như vậy tôi thấy hiệu quả. Mặt khác đối với bộ môn Lịch sử tôi thấy việc tuyển lựa rất khó, do học sinh cứ xem thường môn học cho đó là môn học phụ. Nên giáo viên dạy môn lịch sử phải lựa chọn đối tượng sau cùng. Những em có năng khiếu đặc biệt thường thích ôn luyện các môn học tự nhiên. - Kết hợp khi dạy trên lớp tôi thường ra đề kiểm tra theo hướng mở hoặc đưa ra những câu hỏi, bài tập nhận thức để khuyến khích học sinh có sự đầu tư, sáng tạo khi trả lời trước tập thể lớp hay viết trong làm bài và chọn những học sinh biết cách làm bài đúng theo yêu cầu và có sáng tạo. - Tôi tiến hành chọn những học sinh có khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề nhanh, đúng bản chất sự kiện, vấn đề lịch sử. Trong bài viết, tôi đặc biệt chú ý những bài học sinh trả lời đúng yêu cầu thể hiện nắm vững kiến thức, trình bày, lập luận logic, kết hợp chữ viết rõ ràng, nếu viết đẹp càng tốt. - Ngoài ra trong quá trình giảng dạy tại lớp, tôi còn trực tiếp gặp các em để tìm hiểu tâm lý, khơi dậy ở học sinh niềm đam mê. Phân tích cho các em niềm tự hào, vinh dự khi đạt giải môn thi cấp huyện, cấp tỉnh - đó là sự ghi nhận sự cố gắng và kết quả mà các em đã đạt được. - Bên cạnh đó, tôi còn gặp các giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm thăm hỏi tình hình học tập của các em để chọn ra những học sinh có năng lực, có tố chất thông minh và làm việc siêng năng. Học sinh đó phải học khá các môn khác, nhất là môn Toán, Ngữ văn, vì môn Lịch sử cũng cần ở học sinh khả năng phân tích, tư duy logic và kết hợp những kiến thức văn, thơ minh họa cho bài viết thêm sinh động, giảm sự khô khan nhàm chán. - Với cách lựa chọn trên năm nào tôi cũng có học sinh đậu huyện, tỉnh đạt kết quả cao. 3.3 Xây dựng chương trình giảng dạy Ôn luyện học sinh giỏi không giống như tiết dạy ở lớp học bình thường. Vì ở lớp ta dạy cho học sinh phù hợp với ba đối tượng (khá- giỏi, trung bình và yếu kém). Song dạy cho học sinh giỏi là ta dạy để đưa các em đi dự thi. Đối tượng dự thi đều ngang tầm nhau về mặt học lực, nhận thức. Vì vậy, việc xây dựng nội dung chương trình là hết sức cần thiết. Đây là công việc quan trọng đầu tiên sau khi thành lập đội tuyển. Dựa vào các giai đoạn lịch sử xây dựng nội dung theo chủ đề. Tôi xây 4
5. dựng chương trình – kế hoạch bồi dưỡng theo tiến trình phát triển của Lịch sử gồm 2 phần như sau: PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI: Lớp 8: + Lịch sử thế giới Cận đại (Từ giữa thế kỷ XVI đến năm 1917) + Lịch sử thế giới hiện đại (Từ 1917 đến năm 1945) Lớp 9: Lịch sử thế giới hiện đại (Từ 1945 đến nay) PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM: Lớp 8: - Lịch sử Việt Nam từ 1858-1918. Lớp 9: - Lịch sử Việt Nam từ 1919- 1954: * Giai đoạn Việt Nam từ (1919-1930). * Giai đoạn Việt Nam từ (1930-1945). * Giai đoạn Việt Nam từ (1945-1954). Ngoài ra, tôi tập trung biên soạn các chuyên đề nâng cao trong chương trình để bổ sung kiến thức cho học sinh khi bồi dưỡng như: chuyên đề về phong trào công nhân; chuyên đề về cuộc kháng chiến chống Pháp từ năm 1858 đến 1884; chuyên đề về Nguyễn Ái Quốc; chuyên đề Đảng cộng sản Việt Nam,... 4. Tiến hành bồi dưỡng 4.1. Cung cấp kiến thức Yêu cầu kiến thức trong chương trình lịch sử ở trường Trung học cơ sở chỉ dừng lại ở mức độ nhất định, nên nội dung bài giảng trong sách giáo khoa đều nhằm mục đích cung cấp kiến thức cơ bản về tiến trình lịch sử thế giới và Việt Nam theo diện rộng, chưa đi vào chiều sâu. Đối với học sinh giỏi yêu cầu phải hiểu biết sâu sắc và toàn diện. Các em phải nắm chắc bản chất các sự kiện, hiện tượng lịch sử, các vấn đề lịch sử, để có đủ tự tin, có sự sáng tạo khi giải quyết bất kì đề thi nào. Một việc quan trọng để cung cấp kiến thức cho học sinh là chọn và giới thiệu những tài liệu đảm bảo chất lượng cho các em. Thị trường sách hiện nay khá phong phú, hay dở đan xen, nhưng quỹ thời gian của học sinh thì có hạn, nên tôi chọn và mua hoặc phô tô cho học sinh để làm tư liệu tham khảo. Trong chương trình bồi dưỡng, tôi kết hợp dạy kĩ hệ thống kiến thức cơ bản bằng việc lựa chọn những sự kiện, những vấn đề lịch sử trọng tâm cho các em rồi tiến hành mở rộng kiến thức bằng các chuyên đề nâng cao. Các chuyên đề cần đi sâu làm rõ được hoàn cảnh lịch sử, nội dung bản chất của các vấn đề lịch sử, các giai đoạn lịch sử; mối quan hệ giữa quá khứ - hiện tại - tương lai. Đảm bảo cho học sinh đạt được mức độ về kiến thức lo-gíc là: nhận biết, thông hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá và sáng tạo, chứ không phải nhồi nhét kiến thức cho học sinh. 5
6. Từ các chuyên đề là công cụ giúp học sinh giải quyết tốt các loại đề thi. Tôi tiến hành dạy từng chuyên đề phù hợp với khả năng và chương trình cho học sinh bồi dưỡng. Sau khi dạy xong một chuyên đề, một bài lịch sử, tôi yêu cầu học sinh phải dành một khoảng thời gian để suy nghĩ, nhìn nhận vấn đề đó, đặc biệt là ý nghĩa của sự kiện đó với giai đoạn trước và sau nó. Ví dụ: như khi học về phong trào Cần Vương thì hãy đối chiếu nó với Phong trào dân chủ tư sản đầu thế kỷ XX ...hay như khi học về Cuộc vận động dân chủ 1936-1939 thì phải tìm hiểu xem nó giống và khác gì so với phong trào 1930-1931 ... Làm như vậy sẽ giúp học sinh nhớ được kiến thức và nếu gặp các dạng bài hệ thống, so sánh ... học sinh làm bài đạt hiệu quả cao hơn. Theo tôi, để một học sinh được tham gia dự thi môn Lịch sử các cấp học sinh đó phải nắm vững kiến thức cơ bản của bộ môn Lịch sử – Kiến thức cơ bản ở đây không chỉ là những sự kiện đơn lẻ mà phải bao gồm hệ thống những hiểu biết cần thiết về những sự kiện, niên đại, nhân vật, địa danh, các nguyên lý, quy luật, những kết luận khái quát, phương pháp, kỹ năng. Vì vậy, khi nắm vững kiến thức học sinh mới có khả năng ứng phó được với các loại câu hỏi, bài tập. 4.2. Rèn luyện kỹ năng * Kỹ năng tìm hiểu tài liệu Nội dung chương trình lịch sử quá rộng, tôi không đủ thời gian để dạy từng bài trong sách giáo khoa, nên việc hướng dẫn học sinh tìm hiểu trước bài trong sách giáo khoa là rất quan trọng. Sách giáo khoa Lịch sử Trung học cơ sở được biên soạn – trình bày theo bài, theo tiến trình thời gian. Tôi đã hướng dẫn học sinh nắm được mục đích – yêu cầu, những sự kiện quan trọng và trọng tâm kiến thức của từng bài học Lịch sử. Trên cơ sở đó các em về nhà tìm hiểu kỹ sách giáo khoa và trả lời những câu hỏi trong sách giáo khoa yêu cầu. Với cách làm trên khi ôn luyện cho học sinh tôi chỉ tập trung phân tích chuyên sâu những nội dung lịch sử. * Kỹ năng phân tích đề Về các Đề thi học sinh giỏi thường có mấy loại sau đây: Loại đề hệ thống hóa kiến thức lịch sử: Nhằm nêu một số kiến thức cơ bản nhất để qua đó phác họa bức tranh chung về một thời kỳ, một sự kiện lịch sử. Song đây không phải là liệt kê kiến thức đơn thuần mà yêu cầu học sinh biết lựa chọn một số sự kiện chủ yếu, tiêu biểu, được hệ thống hóa để làm toát lên một chủ đề nhất định. - Loại đề thi tự luận: Có nhiều dạng yêu cầu theo mẫu tự luận. Ví dụ 1: Vào nửa cuối thế kỉ XIX các đề nghị cải cách được đệ trình lên Vua Nguyễn. Nếu là người được giải quyết thì em sẽ giải quyết vấn đề đó như thế nào? Ví dụ 2: Trào lưu cải cách Duy Tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỷ XIX ra đời trong hoàn cảnh nào? Trình bày những nội dung chính của các đề nghị cải cách đó. Đánh giá kết quả và ý nghĩa của các đề nghị cải cách đó? 6
7. Ví dụ 3: Điểm khác biệt giữa tư tưởng cứu nước của Nguyễn Ái Quốc vưới tư tưởng cứu nước của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh là gì? Nêu những điều kiện để Nguyễn ái Quốc khắc phục những hạn chế trong tư tưởng cứu nước mới của các bậc tiền bối? Các loại đề thi như trên không chỉ yêu cầu học sinh phải nhận biết chính xác sự kiện, nhận thức đúng bản chất lịch sử mà còn đòi hỏi học sinh thể hiện khả năng lập luận, trình bày, diễn đạt tốt. Ngoài ra còn có loại đề thi có câu hỏi đặt ra để lý giải một vấn đề đã được xác định, hoặc bình luận, chứng minh câu nói nổi tiếng của một nhân vật lịch sử bằng những quan điểm, bằng các sự kiện.Loại đề thi này tương đối khó, nên tôi hướng dẫn, yêu cầu học sinh phải đọc kỹ và hiểu đúng câu nói của nhân vật, một nhận định, đánh giá và sử dụng những sự kiện lịch sử cụ thể, chính xác để chứng minh. Ví dụ: Trước khi bị giặc giết Nguyễn Trung Trực đã khẳng khái tuyên bố: “Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây”. a. Em hiểu như thế nào về câu hỏi trên? b. Bằng kiến thức lịch sử Việt Nam giai đoạn 1858-1884 em hãy chứng minh cho nhận định trên. * Kỹ năng làm bài - Phân tích câu hỏi trong đề thi. Đây là khâu cực kì quan trọng : Nhận thức đề HS phải dành thời gian đọc hết và hiểu chính xác từng từ, từng chữ trong câu hỏi.Trong đề thi, một câu hỏi chặt chẽ sẽ không có từ nào là “thừa”. Đọc kĩ câu hỏi để xác định thời gian, không gian, nội dung lịch sử và yêu cầu của câu hỏi (trình bày, so sánh, giải thích, phân tích, đánh giá...) - Phân bố thời gian cho hợp lí. Hãy căn cứ vào điểm số của từng câu mà tính thời gian. - Lập dàn ý chi tiết. Chú ý gạch ra giấy nháp những từ, cụm từ quan trọng, những thuật ngữ có trong các “từ khóa” của đề. Từ đó lập dàn ý, xác định những ý chính. Sắp xếp các ý chính theo trình tự thời gian và tầm quan trọng để giải quyết vấn đề được đặt ra một cách hợp lí. Sau đó hãy “mở bài”, đừng mất nhiều thời gian suy nghĩ về “mở bài”. Khi đã xác định đúng nội dung sẽ biết mở bài thế nào, và nên mở bài trực tiếp, ngắn gọn tinh kiến thức . Sau khi viết hết nội dung, sẽ biết kết luận. Đừng nghĩ trước kết luận và cũng chỉ nên kết luận thật ngắn gọn. - Trình bày bài: Một bài thi có đạt kết quả cao hay không điều này còn phụ thuộc vào phần trình bày bài của thí sinh. Kĩ năng trình bày cần thể hiện những điểm sau: Về nội dung 7
8. + Đàm bảo làm hết các câu hỏi mà đề ra yêu cầu, độ dài khoảng 7-8 trang giấy thi. Sự kiện, các ý phải đúng, đầy đủ, chính xác. + Tùy từng loại câu hỏi mà có cách trình bày phù hợp: Chỉ cần viết phần mở bài đối với những câu có yêu cầu bình luận hoặc trình bày suy nghĩ. Đa số các câu hỏi khác không cần thiết mở bài mà nên trình bày thẳng vào vấn đề.Tránh mất thời gian, lúng túng, không cần thiết. + Trong mỗi câu hỏi của bài làm có thể gồm nhiều luận điểm, mỗi luận điểm cần phải có các luận cứ và dẫn chứng. Khi trình bày xong một luận điểm cần xuống dòng, tránh trường hợp viết liên tục. Không gạch đầu dòng. + Diễn đạt ngắn gọn, rõ ràng, đúng ngữ pháp, lô gic, sáng tạo, hấp dẫn, có sức thuyết phục. Về hình thức: không phải ai cũng viết được chữ đẹp, câu hay, nhưng hãy cố gắng viết cho rõ ràng, đúng câu, đúng chính tả, đừng dùng từ sáo rỗng, dài dòng, đừng viết tắt. Hãy luôn nhớ: Đúng, đủ, rõ ràng, lời văn giản dị, trình bày khoa học. Tuyệt đối không được viết tùy tiện, rườm rà. Khuyến khích học sinh có thể dẫn chứng thơ, văn học, những nhận định, đánh giá, để minh họa trong quá trình làm bài thi * Chấm và sửa bài Một học sinh giỏi không chỉ nắm vững kiến thức lịch sử, vững kỹ năng mà còn có sự sáng tạo, tư duy tốt. Vì vậy, trong quá trình bồi dưỡng cho học sinh tôi thường xuyên quan tâm chú trọng đến việc chấm và sửa bài cho học sinh. Bài viết cần phải được phát hiện sớm, kịp thời những sai sót để chỉ bảo cụ thể, kịp thời nhằm phát huy những cái hay, sửa sai kịp thời những cái dở, phê vào bài làm . học sinh rút kinh nghiệm và thay đổi. Giáo viên cần có sự nhìn nhận đánh giá một cách công bằng, khách quan mỗi khi tuyển lựa đội tuyển chính thức đi dự thi. Sau khi dạy một chuyên đề, hay một giai đoạn lịch sử tôi thường tổ chức kiểm tra để chấm và sửa bài cho học sinh. Kiểm tra có thể cho bài tập để các em về nhà làm, quy định thời gian nộp bài, nhưng theo tôi tốt nhất là cho học sinh làm bài kiểm tra ngay trên lớp bồi dưỡng. Ngoài ra tôi còn khuyến khích học sinh có thể tự tìm đề để viết rồi đưa cho thầy cô sửa giúp, sau đó viết lại nhuần nhuyễn.Cách này giúp học sinh tăng khả năng trình bày, diễn đạt của mình và tạo thêm kỹ năng ứng phó tốt với nhiều loại đề. 5. Kết quả của việc ứng dụng SKKN Sáng kiến có tính khả thi, có thể áp dụng lâu dài và rộng rãi cho giáo viên dạy bồi dưỡng học sinh giỏi bộ lịch sử ở trường Trung học cơ sở để nâng cao hiệu quả chất lượng môn Lịch sử nói chung và bồi dưỡng học sinh giỏi nói riêng. Từ sự cố gắng của giáo viên và học sinh, nên kết quả đạt được trong kì thi học sinh giỏi môn Lịch sử ở trường, tỉnh mà tôi giảng dạy liên tục trong những năm qua là cơ sở để tôi nghiên cứu, thực hiện và chia sẻ một số kinh nghiệm này và sẽ 8
9. áp dụng vào công tác giảng dạy, bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi của trường trong những năm học tiếp theo. SỐ LƯỢNG HSG CẤP HUYỆN, CẤP TỈNH . HS giỏi cấp huyện HS giỏi cấp Tỉnh Ghi chú Năm học Lớp 8 Lớp 9 Lớp 8 Lớp 9 2018-2019 6/6 5/5 1 1Giải Nhì 2019-2020 4/5 4/5 1 1Giải 3 1Giải 3; 2020-2021 5/7 5/5 3 2 KK Kết luận: Kết quả trên là minh chứng cho thấy kết quả thi học sinh giỏi bộ môn Lịch sử của nhà trường từ khi áp dụng các biện pháp đã tăng lên rõ rệt không những ở cấp huyện mà năm nào trường cũng có học sinh đạt giải cao cấp tỉnh, góp phần vào bảng thành tích chung của nhà trường, huyện hàng năm. III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 1. KẾT LUẬN Trong quá trình nghiên cứu tôi xin rút ra một số kết luận sau: - Muốn bồi dưỡng học sinh giỏi Lịch sử đạt hiệu quả trước hết phải có những giáo viên vững vàng về kiến thức, kỹ năng thực hành lịch sử. - Phải tâm huyết, yêu nghề, có trách nhiệm cao với công việc bồi dưỡng học sinh giỏi. Niềm đam mê là yếu tố rất cần thiết khi bạn muốn dạy tốt và có học sinh học tốt môn Lịch sử. - Thường xuyên học hỏi để trau dồi kiến thức, xem các kênh thông tin để ngày càng làm phong phú thêm vốn kiến thức của mình. - Tham khảo, giao lưu học hỏi các bạn đồng nghiệp có nhiều kinh nghiệm, Tham khảo nhiều sách báo tài liệu có liên quan các trường có bề dày thành tích. - Tạo sự giao tiếp cởi mở, thân thiện gần gũi với học sinh, mẫu mực trong lời nói, việc làm, thái độ, cử chỉ có tâm hồn trong sáng lành mạnh để học sinh noi theo. - Giáo viên phải khơi dậy niềm say mê, hứng thú của học sinh đối với môn học Lịch sử, luôn phối hợp với gia đình để tạo điều kiện tốt nhất cho các em tham gia học tập. Trong quá trình nghiên cứu, xuất phát từ công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn lịch sử nhiều năm tôi xin mạnh dạn đề xuất một số kinh nghiệm có tính thực tiễn phù hợp với tình hình bồi dưỡng học sinh giỏi lịch sử hiện nay. 2. KIẾN NGHỊ- ĐỀ XUẤT Đối với mỗi nhà trường nên tổ chức chọn đội tuyển và bồi dưỡng học sinh giỏi ngay từ cuối năm học trước, chú trọng hơn công tác khảo sát, lựa chọn học sinh 9
10. vào lớp bồi dưỡng học sinh giỏi để đạt được kết quả cao nhất. Cần bổ sung thêm một số tài liệu phục vụ cho công tác bồi dưỡng và học tập của học sinh; Cần ưu ái thời gian, tạo điều kiện cho các giáo viên làm công tác mũi nhọn tập trung, đầu tư công sức để đạt kết quả tốt. Đối với Phòng Giáo dục cần tổ chức các buổi chuyên đề dành riêng cho những giáo viên tham gia bồi dưỡng để có sự trao đổi, chia sẻ và học tập lẫn nhau. Trên đây là những ý kiến của bản thân qua trao đổi vấn đề: “Một số kinh nghiệm dạy bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch Sử THCS”. Với thời gian làm công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử khá dài, trình độ chuyên môn nghiệp vụ tương đối nên tôi xin được chia sẻ bí quyết nâng cao hiệu quả môn học chắc chắn vẫn còn nhiều thiếu sót trong quá trình xây dựng đề tài. Rất mong nhận được đông đảo ý kiến góp ý xây dựng từ Ban giàm khảo để đề tài có tính khả thi, có khả năng áp dụng trong quá trình dạy BDHSG môn Lịch sử trường THCS đạt hiệu quả./. Hương Khê ngày 17/1/2022 10