SKKN Hình thành và phát triển phẩm chất nhân ái cho học sinh lớp 1 - Năm học 2023-2024 - Võ Thị Kim Oanh

Nội dung tài liệu: SKKN Hình thành và phát triển phẩm chất nhân ái cho học sinh lớp 1 - Năm học 2023-2024 - Võ Thị Kim Oanh

1. PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CAM LỘ TRƯỜNG TH THỊ TRẤN CAM LỘ BÁO CÁO BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT NHÂN ÁI CHO HỌC SINH LỚP 1 Họ và tên tác giả: Võ Thị Kim Oanh Chức vụ: Giáo viên chủ nhiệm lớp 1A4 Đơn vị công tác: Trường tiểu học thị trấn Cam Lộ - Huyện Cam Lộ Tỉnh Quảng Trị Lĩnh vực áp dụng biện pháp: Công tác chủ nhiệm lớp Năm học: 2023-2024
2. MỤC LỤC PHẦN 1: MỞ ĐẦU ..................................................................................................... 1 LÍ DO CHỌN BIỆN PHÁP ......................................................................................... 1 PHẦN II: NỘI DUNG ................................................................................................. 1 1. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG .................................................................................... 1 1.1.Thuận lợi ............................................................................................................... 1 1.2. Khó khăn .............................................................................................................. 1 2. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN ....................................................................................... 2 2.1. Tổ chức hoạt động thực tiễn để giáo dục lòng nhân ái ........................................... 2 2.2. Giáo viên chủ nhiệm là tấm gương sáng về lòng nhân ái cho học sinh noi theo. .... 2 2.3. Lồng ghép kể chuyện, phim tư liệu để giáo dục lòng nhân ái. ................................ 3 2.4. Phối hợp với phụ huynh để giáo dục lòng nhân ái ................................................. 4 PHẦN III. HIỆU QUẢ THỰC HIỆN .......................................................................... 4 *Kết quả trước khi áp dụng biện pháp .......................................................................... 4 *Kết quả sau khi áp dụng biện pháp ............................................................................. 5 PHẦN IV: KẾT LUẬN ............................................................................................... 5 1. Ý nghĩa của biện pháp .............................................................................................. 5 2. Kiến nghị, đề xuất .................................................................................................... 5 MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA ............................................................................. 7
3. 1 PHẦN 1: MỞ ĐẦU LÍ DO CHỌN BIỆN PHÁP Như chúng ta đã biết, giáo dục đạo đức con người luôn là việc quan trọng trong mọi xã hội, mọi giai cấp. Đặc biệt, trong xã hội hiện nay, tình trạng suy thoái đạo đức đang diễn ra nghiêm trọng. Ngay trong các trường học cũng đã xảy ra hiện tượng học sinh gây gổ, đánh nhau, bôi nhọ danh dự của nhau chỉ vì những lí do rất đơn giản. Chính vì thế, vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh càng phải được quan tâm, coi trọng. Chương trình GDPT 2018 không chỉ chú trọng dạy kiến thức cho học sinh mà đặc biệt chú trọng phẩm chất, năng lực của các em. Chương trình GDPT 2018 đưa ra 5 phẩm chất nền tảng giúp học sinh rèn luyện bản thân và hiểu được những phẩm chất quý giá của dân tộc mình đó là: Yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhệm. Với học sinh lớp 1, các em “ như búp trên cành”, tâm hồn các em như một tờ giấy trắng, việc hình thành và phát triển cho các em có những phẩm chất, nhất là phẩm chất nhân ái là việc làm thiết thực, giúp các em hình thành nên thói quen có hành vi đạo đức tốt mãi về sau. Vậy làm sao để đưa phẩm chất nhân ái đến với tâm hồn trẻ thơ bằng một cách nhẹ nhàng và sâu lắng nhất, đọng lại trong các em những tố chất quý báu mà ông cha ta đã có như: tình yêu thương, sự cảm thông chia sẻ, sống vì mọi người, Đó là câu hỏi mà tôi luôn trăn trở và tôi đã quyết định chọn và nghiên cứu biện pháp:“ Hình thành và phát triển phẩm chất nhân ái cho học sinh lớp 1”. PHẦN II: NỘI DUNG 1. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG 1.1.Thuận lợi - Những năm qua, việc dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực của giáo viên đã được Ban giám hiệu nhà trường đặc biệt quan tâm. Thiết bị dạy học được trang bị đầy đủ (Ti vi, các loại sách, đồ dùng dạy học...). Đa số giáo viên trong trường có nhiều kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp nên tôi được học hỏi được nhiều kinh nghiệm trong đó có kĩ năng giáo dục phẩm chất cho học sinh và tôi đã đưa vào để áp dụng cho lớp mình. Học sinh lớp 1 đang ở độ tuổi dễ dàng hình thành và phát triển các phẩm chất. Gia đình học sinh quan tâm đến việc học tập của con em, biết phối kết hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm để có những biện pháp giáo dục tốt con em mình. 1.2. Khó khăn Bên cạnh những điều kiện thuận lợi đó thì việc giáo dục các em lòng nhân ái vẫn còn gặp nhiều khó khăn như đa số các em chưa có biểu hiện về lòng nhân ái, bước vào lớp 1 mọi thứ xung quanh các em đều mới lạ, bố mẹ cưng chiều nên chỉ biết đến chính mình là chủ yếu.
4. 2 Với thời đại công nghệ số các em được tiếp cận công nghệ thông tin sớm, lại được bố mẹ nuông chiều cho xem điện thoại, ti vi, mà thiếu sự giám sát nên các em mải chơi, hay bắt chước các hành động không tốt, thờ ơ vô cảm với người xung quanh. 2. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 2.1. Tổ chức hoạt động thực tiễn để giáo dục lòng nhân ái Ở trường, các em được tham gia nhiều hoạt động khác nhau và mỗi hoạt động có ưu thế riêng đối với việc giáo dục phẩm chất. Đặc biệt là giáo dục lòng nhân ái cho trẻ qua các hoạt động trải nghiệm, các em được trải nghiệm bằng chính cảm xúc của mình. Từ đó khơi gợi trong tâm hồn các em tình yêu thương, lòng nhân ái và hình thành những hành vi đạo đức tốt đẹp. Tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động từ thiện Các hoạt động từ thiện chính là minh chứng thực tiễn nhất để giáo dục lòng nhân ái cho các em. Ngay vào đầu năm học tôi khảo sát lớp tôi chủ nhiệm xem có bao nhiêu em có hoàn cảnh khó khăn, hộ nghèo, cận nghèo, học sinh khuyết tật. Tôi cho các em trong lớp biết về hoàn cảnh của học sinh. Từ đó các em hiểu và biết chia sẻ, giúp đỡ cho những bạn không được may mắn như mình. Thông qua phụ huynh, được phụ huynh hưởng ứng, tôi tổ chức quyên góp quỹ từ học sinh ( Tiền, sách vở, áo quần cũ, đồ chơi...). Với số tiền tôi đã mua cho học sinh trong lớp như áo quần, cặp, dép... Vào tiết Hoạt động trải nghiệm cuối tuần của đầu năm học, tôi cùng học, học sinh tặng quà cho các em có hoàn cảnh khó khăn. Còn quần áo quần cũ, sách vở (đang dùng được), những món đồ chơi... gửi cho các bạn ở vùng lũ lụt, vùng núi. Qua đó giúp các em biết cảm thông, chia sẻ và yêu thương những bạn có hoàn cảnh khó khăn. Tuyên truyền cho các em hiểu ý nghĩa của phong trào nuôi heo đất, Phong trào “Kế hoạch nhỏ”. Động viên các em hưởng ứng, tham gia phong trào” Nuôi heo đất”, phong trào “Kế hoạch nhỏ” do Liên đội tổ chức. Thông qua các hoạt động đó giáo dục các em lòng nhân ái, giúp đỡ các bạn có hoàn cảnh khó khăn. Tổ chức cho các em trải nghiệm qua hoạt động lễ hội Trong năm học có nhiều ngày hội, ngày lễ để giáo dục lòng nhân ái cho các em. Ví dụ: Ngày lễ 20 tháng 10 Tôi sẽ nói cho các em hiểu ý nghĩa của ngày này. Sau đó tôi đưa ra câu hỏi: Để tỏ lòng biết ơn cũng như thể hiện sự quan tâm đối với bà, mẹ và cô các con phải làm gì? (Tổ chức cho các em hát tặng những bài hát về bà, mẹ, cô hoặc các con tự tay làm những tấm thiệp chúc mừng...). Qua đó giáo dục cho các em tình cảm yêu mến, biết ơn, thể hiện sự quan tâm. 2.2. Giáo viên chủ nhiệm là tấm gương sáng về lòng nhân ái cho học sinh noi theo. Với truyền thống “tôn sư trọng đạo” của dân tộc ta, người giáo viên luôn
5. 3 được coi là một hình tượng mẫu mực, là người dạy học trò tri thức và nhân cách. Là một giáo viên chủ nhiệm lớp, tôi luôn dùng tình thương và trách nhiệm để cảm hóa học sinh hay chính là để làm gương cho các em. Tôi luôn hết mình trong các hoạt động phong trào của lớp, biết quan tâm, chia sẻ và sẵn sàng giúp đỡ khi các em gặp khó khăn vì thế tôi được các em yêu mến. Đồng thời đòi hỏi người giáo viên phải là tấm gương sáng về đạo đức, mẫu mực từ lời ăn tiếng nói, tác phong làm việc cho đến quan hệ với học trò như một người bạn lớn, vừa gần gũi, vừa đáng tin cậy, kiên trì giáo dục học sinh theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”, giáo dục phẩm chất phải trở thành thói quen của giáo viên chủ nhiệm. Có như vậy thì mới hình thành tốt phẩm chất nhân ái cho học sinh. Ví dụ: Từ việc làm nhỏ nhất để các em thấy được tình yêu thương của cô đó là trò chuyện, gần gũi với các em, cột tóc cho các em nữ sau giờ ra chơi... Giúp đỡ, tặng cho các em cái bút chì, cục tẩy,... khi các em gặp khó khăn. 2.3. Lồng ghép kể chuyện, phim tư liệu để giáo dục lòng nhân ái. Khi được nghe kể chuyện, xem phim thì tâm hồn trẻ thơ của các em sẽ chịu ảnh hưởng bởi những điều các em nhìn thấy, nghe thấy vì thế giải pháp này cũng không kém phần quan trọng trong giáo dục lòng nhân ái. * Đối với những câu chuyện trong sách, báo, việc đầu tiên tôi chọn những câu chuyện hấp dẫn các em như: Sự tích hồ Ba Bể, Nàng tiên ốc, Sự tích con cua... những bộ phim tư liệu về lòng nhân ái. * Việc sắp xếp thời gian để lồng ghép những câu chuyện, những đoạn phim phải hợp lí. Tôi đưa vào 15 phút đầu buổi học, tiết học trải nghiệm cuối tuần hoặc xen kẽ vào tiết tăng thêm Đọc thư viện. *Sau khi học sinh được nghe, được xem xong tôi đều trao đổi về ý nghĩa, hành động và việc làm của các nhân vật. Ví dụ: Vào sinh hoạt 15 phút đầu giờ của một ngày trong tuần, tôi kể câu chuyện “Sự tích hồ Ba Bể”, sau khi kể xong, tôi đưa ra một số câu hỏi để dẫn các em vào tìm hiểu nội dung chính cũng như ý câu chuyện. - Vì sao mẹ con bà góa lại đưa bà cụ xin ăn về nhà cho cơm, cho ngủ lại nhà? (Vì họ có lòng nhân hậu, thương người có hoàn cảnh khó khăn, ) - Vì sao mẹ con bà góa lại không bị lũ cuốn trôi? (Vì họ nhân hậu nên được con Giao Long giúp đỡ) - Được Giao long giúp đỡ thì mẹ con bà góa đã làm gì? (chèo thuyền đi cứu người dân bị lũ cuốn trôi) - Em yêu thích nhân vật nào trong câu chuyện? Vì sao em thích? Qua đó, bồi dưỡng cho các em lòng yêu thương. Hoặc vào tiết trải nghiệm cuối tuần, ngoài thời gian sinh hoạt 20 phút để đánh giá và triển khai kế hoạch thì tôi dành 15 phút còn lại cho các em xem clip về hoạt động ủng hộ đồng bào lũ lụt ở miền trung vào tháng 11 năm 2020 hay clip nói về các em nhỏ đã dành toàn bộ số tiền tiết kiệm của mình từ heo đất đem ủng hộ cho công tác phòng, chống dịch Covid-19 tại địa phương. Sau khi
6. 4 các em xem xong, tôi cùng trao đổi với các em về hành động quyên góp trên từ các bạn học sinh và giúp các em hiểu ý nghĩa của việc làm. Từ đó xây dựng trong mỗi cá nhân các em lòng nhân ái, biết chia sẻ khó khăn với những người, những gia đình gặp hoạn nạn. 2.4. Phối hợp với phụ huynh để giáo dục lòng nhân ái Gia đình và nhà trường cần là người bạn đồng hành để giáo dục lòng nhân ái cho học sinh. Việc phối hợp không những giúp phụ huynh hiểu rõ những hoạt động của con mình ở lớp mà cũng phần nào đánh giá được cách giáo dục của mình có phù hợp với nhà trường không. Và quan trọng hơn là phụ huynh có điều kiện tiếp xúc với môi trường học tập sinh hoạt của các em, có điều kiện gần gũi với cô giáo từ đó tạo sợi dây liên kết giữa gia đình và nhà trường, giúp các em được sống trong một môi trường giáo dục tốt. Ngay từ đầu năm học tôi đã trao đổi trực tiếp với phụ huynh thông tin cần thiết về học sinh như thói quen hành vi chơi với bạn ở nhà và những người xung quanh. Hỏi xem con có làm được việc gì đơn giản để giúp bố mẹ không Sau đó tôi thông báo với phụ huynh học sinh về một số thông tin ở trường lớp như là các em rất ngoan, tuy nhiên còn nhút nhát ít tham gia các hoạt động chung của lớp khi chơi với các bạn con thường không chơi được lâu và cũng ít khi để ý đến các bạn xung quanh. Thỉnh thoảng, con có giúp cô làm những việc đơn giản như quét lớp, lau bảng, xếp ghế... Qua các thông tin đó phụ huynh học sinh sẽ phối hợp với cô giáo để giáo dục lòng nhân ái cho con ở gia đình. Dạy các con biết quan tâm giúp đỡ đến người thân, giúp đỡ người già, nhường nhịn em nhỏ bằng các việc làm đơn giản như giúp mẹ nhặt rau, giúp ông bà xách đồ, xỏ kim hay nhổ tóc bạc hoặc khi các em trưởng thành hơn nữa thì có thể đọc báo cho ông bà, hoặc nhường ghế trên xe buýt cho người cao tuổi. Từ đó giúp các em dần có thói quen biết biết thông cảm, yêu thương và quan tâm giúp đỡ người khác. PHẦN III. HIỆU QUẢ THỰC HIỆN Biện pháp:“Những giải pháp cơ bản nhằm hình thành và phát triển phẩm chất nhân ái cho học sinh lớp 1” qua thời gian nghiên cứu và áp dụng thì đến nay đã có những kết quả đáng khích lệ. Tuy mới áp dụng trong một thời gian chưa dài những đã có những kết quả rất khả quan, điều này cho thấy rằng biện pháp tôi áp dụng đã có tính khả thi và được chứng minh qua bảng khảo sát dưới đây: *Kết quả trước khi áp dụng biện pháp Ngay từ đầu năm học, qua tìm hiểu về hoàn cảnh, đặc điểm tâm lý, biểu hiện của các em về lòng nhân ái. Tôi đã khảo sát và được kết quả như sau: Khảo sát trước khi áp dụng biện pháp:
7. 5 HS có biểu hiện của HS có nhiều\biểu hiện HS chưa có biểu lòng nhân ái nhưng của lòng nhân ái hiện của lòng nhân ái TSHS còn ít TS % TS % TS % 29 9 31 8 27.6 12 41.4 *Kết quả sau khi áp dụng biện pháp Khảo sát sau khi áp dụng biện pháp: HS có biểu hiện của HS chưa có biểu HS có nhiều biểu hiện lòng nhân ái nhưng hiện của lòng nhân của lòng nhân ái TSHS còn ít ái TS % TS % TS % 29 22 75.9 7 24.1 0 Với kết quả đã đạt được, tôi thấy vui hơn, mạnh dạn hơn trong việc nghiên cứu đồng thời cũng là động lực để tôi tiếp tục vận dụng nhiều giải pháp mới vào việc giáo dục phẩm chất nhân ái cho học sinh mà tôi đang chủ nhiệm. PHẦN IV: KẾT LUẬN 1. Ý nghĩa của biện pháp Biện pháp: “Hình thành và phát triển phẩm chất nhân ái cho học sinh lớp 1” là một đề tài hoàn toàn mới lạ được tôi nghiên cứu kĩ lưỡng và áp dụng một cách khoa học dựa trên nhiều yếu tố khác nhau mà nồng cốt là chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đây là một nội dung có tính thiết thực trong việc giáo dục phẩm chất cho các em, giúp các em hình thành và phát triển nhân cách của mình, điều chỉnh hành vi của bản thân và có những hành động, việc làm thiết thực xây dựng được tình đoàn kết, biết yêu thương, đùm bọc lẫn nhau trong cuộc sống. Nội dung nghiên cứu của biện pháp được thực hiện không chỉ lồng ghép trong các buổi sinh hoạt cuối tuần, 15 phút đầu giờ, tiết đọc thư viện mà giáo dục lòng nhân ái ở mọi nơi, mọi lúc thông qua nhiều hoạt động và đặc biệt bằng những việc làm cụ thể. Giáo dục lòng nhân ái duy trì liên tục và thường xuyên nó giúp tôi sử dụng lâu dài và đồng nghiệp có thể sử dụng để nâng cao giáo dục lòng nhân ái cho học sinh. 2. Kiến nghị, đề xuất Để có những biện pháp giáo dục có chất lượng, xây dựng một môi trường học tập lành mạnh, thân thiện và hiệu quả, tôi xin đề xuất một số ý kiến sau: - Đối với nhà trường cần tổ chức tập huấn nhiều về phương pháp dạy học theo hướng phát triển phẩm chất năng lực. - Liên đội nhân rộng mô hình nêu gương, tuyên dương khen thưởng những tập thể, cá nhân làm tốt phong trào người tốt việc tốt.
8. 6 - Ban đại diện cha mẹ học sinh cần có kế hoạch phối hợp với các gia đình cùng giáo dục con em mình. Trong quá trình nghiên cứu cũng như khâu trình bày do bản thân chưa có nhiều kinh nghiệm diễn giải ngôn ngữ lí luận nên không tránh khỏi những sai sót, tôi rất mong nhận được những góp ý chân thành từ hội đồng khoa học để tôi tiếp tục nghiên cứu một cách sâu rộng hơn, mang lại nhiều kết quả giáo dục tốt hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn. Cam Lộ, ngày 31 tháng 10 năm 2023 XÁC NHẬN CỦA NGƯỜI THỰC HIỆN THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Hồ Thị Hải Thanh Võ Thị Kim Oanh
9. 7 MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA