SKKN Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh - Phạm Thị Ngọc Liên

Nội dung tài liệu: SKKN Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh - Phạm Thị Ngọc Liên

1. 1 A. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do lựa chọn đề tài: Tiếng Anh từ lâu đã trở thành ngôn ngữ toàn cầu và là một công cụ giao tiếp quốc tế quan trọng bậc nhất, không thể thiếu trên thế giới. Việt Nam chúng ta đang đứng trước cánh cửa toàn cầu hóa, vì thế tiếng Anh càng trở nên quan trọng hơn. Tiếng Anh được xem là chìa khóa mở cánh cửa tương lai cho các bạn trẻ trong môi trường công việc và cuộc sống. Tuy nhiên, thực trạng chất lượng dạy học bộ môn tiếng Anh vẫn còn là một vấn đề nan giải, khó khăn và đang được ngành giáo dục dành nhiều quan tâm. Với sự quyết tâm, nỗ lực của các giáo viên trực tiếp giảng dạy, và sự chỉ đạo sát sao của ngành, của các nhà quản lí giáo dục, chất lượng bộ môn Tiếng Anh bước đầu có nhiều cải thiện, nhưng vẫn chưa đạt được những kỳ vọng như mong muốn. Từ thực tiễn giảng dạy, qua kiểm tra đánh giá cũng như qua tiếp xúc trao đổi, chia sẻ tâm tư, thái độ với học sinh, tôi nhận thấy nhiều học sinh chưa có năng lực sử dụng tiếng Anh tốt trong giao tiếp, trong công việc hằng ngày. Từ đó, là giáo viên trực tiếp đứng lớp và chịu trách nhiệm một phần về chất lượng giảng dạy bộ môn Tiếng Anh, bản thân tôi luôn băn khoăn, trăn trở tìm phương pháp, cách thức giảng dạy làm sao để phát triển năng lực cho học sinh, nhằm đổi mới và góp phần nâng cao chất lượng bộ môn. Trên tinh thần Nghị quyết 29 - NQ/TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của học sinh, đặc biệt là phát triển năng lực dạy học theo hướng “tích hợp, liên môn” là một trong những vấn đề được khuyến khích phát huy trong những năm gần đây. Thông tư 26/2020/TT-BGDĐT ngày ngày 26 tháng 8 năm 2020 cũng đã có nhiều thay đổi về kiểm tra đánh giá, theo tinh thần đổi mới chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhằm phát huy năng lực và phẩm chất học sinh. Vì thế, trong dạy học bộ môn tiếng Anh, giáo viên cũng đang được khuyến khích phát triển năng lực sử dụng Tiếng Anh của học sinh đặc biệt chú trọng đến các kỹ năng cũng như thái độ của học sinh trong quá trình học tập. Việc dạy học theo hướng phát triển năng lực là xu hướng giảng dạy tiên tiến, hiện đại mà nhiều thầy cô giáo đã và đang thực hiện trong thực Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
2. 2 tế. Đặc biệt, môn Tiếng Anh là một môn học có thể tích hợp được nhiều kiến thức của các môn học khác nhằm kích thích niềm say mê, óc sáng tạo và khả năng vận dụng vào thực tế của học sinh. Việc tích hợp này cũng góp phần không nhỏ đến việc mở rộng, nâng cao kiến thức xã hội cũng như năng lực tổng hợp cho học sinh. Xuất phát từ những thực tế cũng như nhận thức trên, bản thân đã lựa chọn đề tài “Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn tiếng Anh” để nghiên cứu và áp dụng nhằm nâng cao chất lượng dạy học hiệu quả nhất. 2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài - Đề xuất một số giải pháp có thể áp dụng để dạy học theo định hướng phát triển năng lực trong bộ môn tiếng Anh; - Nhân rộng giải pháp tới các trường khác trên địa bàn toàn tỉnh, nhằm thúc đẩy chất lượng dạy học trên địa bàn Hà Tĩnh. 3. Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu được áp dụng cho học sinh trung cơ sở tại trường tôi công tác. 4. Phạm vi nghiên cứu: Do điều kiện thời gian và điều kiện nghiên cứu, đề tài tôi nghiên cứu ở đây chủ yếu tập trung vào các biện pháp dạy học đối với đối tượng học sinh cấp THCS theo hướng phát triển năng lực. Đề tài này không bao gồm các biện pháp đổi mới kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển năng lực cho học sinh. B. PHẦN NỘI DUNG: 1. Cơ sở lí luận: Trong những năm gần đây, với phương châm đổi mới phương pháp dạy học, việc tiếp cận năng lực và đổi mới quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực luôn được đề cao. Sở dĩ có những định hướng như vậy là vì các nhà khoa học đã khẳng định rằng việc phát triển năng lực của người học là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinh. Theo Mrowicki, năng lực chính là kiến thức, thái độ, kĩ năng của người học cần đạt được trong quá trình dạy học và được sử dụng vào các điều kiện thực tiễn. Năng lực Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
3. 3 trong chương trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực chính là năng lực liên quan đến mục tiêu của dạy học thông qua các năng lực cần hình thành. Trong các môn học, nội dung và các hoạt động cơ bản được liên kết với nhau để hình thành năng lực. Năng lực chính là sự kết nối tri thức, hiểu biết, khả năng, mong muốn Như vậy chúng ta hiểu rằng muốn phát triển năng lực toàn diện cho người học thì chúng ta cần tổ chức các hoạt động liên kết với nhau để hình thành sự kết nối tri thức, hiểu biết từ đó hình thành năng lực cho học sinh. Chính vì thế, hoạt động dạy học tiếng Anh theo tiếp cận phát triển năng lực học sinh chính là hoạt động truyền thụ của giáo viên mà qua hoạt động này, học sinh sẽ được lĩnh hội những tri thức, kĩ năng, kĩ xảo theo mục tiêu môn học. Trong quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực, giáo viên sẽ tổ chức các hoạt động hướng dẫn, kiểm tra, điều chỉnh để phát triển các năng lực tự học, tự nghiên cứu để học sinh tự hoàn thiện và phát triển bản thân. Hoạt động dạy học tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực là hoạt động tự học. Học sinh với chủ thể của quá trình nhận thức tự nghiên cứu, tự lĩnh hội được kết tinh trong nội dung chương trình học để biến thành kinh nghiệm của bản thân và phát triển các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết thích ứng với môi trường thông qua hoạt động dạy học. Quá trình nhận thức của học sinh trong quá trình dạy học được sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển của giáo viên với những điều kiện sư phạm nhất định. Trong đó, sự lồng ghép, tích hợp các kiến thức liên môn về khoa học, văn hóa, lịch sử, xã hội cần được đưa vào trong hệ thống các chủ đề, chủ điểm để từ đó góp phần hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất và năng lực cần thiết đối với người lao động như ý thức và trách nhiệm lao động, định hướng và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích, khả năng thích ứng trong bối cảnh cách mạng công nghiệp mới, và hình thành phẩm chất yêu nước, có thái độ và tình cảm tốt đẹp với đất nước, dân tộc Việt Nam cũng như hiểu biết nền văn hóa các nước khác trên thế giới . 2. Cơ sở thực tiễn: Công văn số 4612/BGDĐT-GDTrH ban hành ngày 3 tháng 10 năm 2017 đã hướng dẫn chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
4. 4 phẩm chất của học sinh. Theo đó, ở mục 2, “Đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học”, công văn 4612/BGDĐT-GDTrH ghi rõ: “a) Tăng cường tập huấn, hướng dẫn giáo viên về hình thức, phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực; xây dựng kế hoạch bài học theo hướng tăng cường, phát huy tính chủ động, tích cực, tự học của học sinh thông qua việc thiết kế tiến trình dạy học thành các hoạt động học để thực hiện cả ở trên lớp và ngoài lớp học; b) Chú trọng rèn luyện cho học sinh phương pháp tự học, tự nghiên cứu sách giáo khoa để tiếp nhận và vận dụng kiến thức mới thông qua giải quyết nhiệm vụ học tập đặt ra trong bài học; dành nhiều thời gian trên lớp cho học sinh luyện tập, thực hành, trình bày, thảo luận, bảo vệ kết quả học tập của mình; giáo viên tổng hợp, nhận xét, đánh giá, kết luận để học sinh tiếp nhận và vận dụng”. Trên cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn đó, cùng với việc tự học tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn của bản thân cũng như sự đúc rút kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy, bản thân đã áp dụng một số biện pháp để phát triển năng lực cho học sinh trong môn dạy học của mình. 3. Một số giải pháp trong dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn tiếng Anh 3.1. Dạy học tích hợp: Dạy học theo chủ đề tích hợp được hiểu là phương pháp dạy học theo chủ đề, chủ điểm có nội dung liên quan đến nhiều môn học và gắn liền với thực tiễn. Đây là một phương pháp dạy học tiên tiến gắn liền với việc ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin nhằm phát triển năng lực cho học sinh. Dạy học theo chủ đề tích họp ứng dụng tính năng của phương pháp dạy học theo chủ đề tích hợp, giáo viên nghiên cứu tích hợp các kiến thức của nhiều môn học khác nhau giúp học sinh giải quyết các vấn đề theo chủ đề, chủ điểm trong bài học cũng như đời sống thực tiễn. Để đạt được mục tiêu giáo dục, giáo viên có thể linh hoạt đổi mới cách truyền thụ kiến thức thông qua việc áp dụng dạy học theo chủ đề tích hợp. Nói một cách khác, dạy học theo chủ đề tích hợp xuất phát từ yêu cầu của mục tiêu dạy học phát triển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăng cường yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
5. 5 những vấn đề thực tiễn. Khi giải quyết một vấn đề trong thực tiễn, bao gồm cả tự nhiên và xã hội, đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp, liên quan đến nhiều môn học. Vì vậy, để đạt được mục tiêu phát triển toàn diện, khi dạy học, giáo viên cần phải tăng cường theo hướng tích hợp kiến thức nhiều môn học. Khi xây dựng bài học của từng tiết học ở môn tiếng Anh, giáo viên sẽ dễ dàng nhận thấy nội dung của bài học ấy liên quan đến các kiến thức nào để từ đó xây dựng giáo án theo hướng tích hợp, khai thác, mở rộng các kiến thức ở môn học khác. Từ việc hiểu rõ đặc thù của phương pháp này, bản thân tôi đã sáng tạo các các cách dạy học tích hợp, sử dụng kiến thức môn Âm nhạc, Mĩ thuật, Thể dục, Ngữ văn, lịch sử, địa lí, kiến thức xã hội trong khi dạy tiếng Anh nhằm phát triển năng lực sáng tạo, giao tiếp, hợp tác, sử dụng ngôn ngữ và CNTT cho học sinh với mục đích phát triển các năng lực chung cho học sinh, phụ thuộc vào nội dung của từng đơn vị bài học. Dưới đây là một số ví dụ minh họa dạy học tích hợp với một số môn học khác, kiến thức xã hội khác: 3.1.1. Tích hợp với kiến thức xã hội và kiến thức sinh học để bảo vệ môi trường: Giáo dục bảo vệ môi trường là một vấn đề cấp bách có tính toàn cầu và là vấn đề có tính khoa học, tính xã hội và nhân văn sâu sắc. Mục tiêu của vấn đề này là học sinh có thể sử dụng kiến thức về môi trường ở môn Sinh học, Địa lý để thuyết trình về vấn đề bảo vệ môi trường trong Tiếng Anh. Khi học sinh có kiến thức xã hội về vấn đề này bằng tiếng mẹ đẻ, các em sẽ dễ dàng tư duy bằng ngôn ngữ thứ 2 là tiếng Anh, lúc này giáo viên sẽ đóng vai trò là người hướng dẫn, giúp các em bổ sung vốn từ vựng và cách sử dụng ngôn ngữ hợp lý để diễn đạt bằng lời và thuyết trình trước lớp. Bước 1: Chuẩn bị Sau khi học sinh học xong phần Reading, với nội dung giảng dạy tích hợp với môn Sinh học, tôi yêu cầu học sinh chuẩn bị theo nhóm 4-5 em thuyết trình về ý thức bảo vệ môi trường của con người để trình bày trong phần Post-reading của bài Reading hoặc tiết Speaking với yêu cầu nội dung phải thể hiện rõ vai trò của môi trường, nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, tác hại của ô nhiễm môi trường và trách nhiệm của con người. Đây là một yêu cầu tương đối khó với học sinh trung bình, yếu vì thế trong mỗi nhóm chúng Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
6. 6 tôi đều chia đều các đối tượng học sinh, cho thời gian chuẩn bị ở nhà. Các em được cho thời gian chuẩn bị ở nhà và có thời hạn để nộp bài thiết kế thuyết trình theo dạng powerpoint cho giáo viên qua email. Mỗi em trong một nhóm đều được phân công một nhiệm vụ để đảm bảo tất cả các em đều có trách nhiệm và tích cực tham gia vào hoạt động nhóm. Đây chính là cơ hội để học sinh tự học, tự nghiên cứu và vận dụng kiến thức của nhiều môn học, phát triển năng lực hợp tác, ứng dụng CNTT cũng như năng lực sử dụng ngôn ngữ để thực hiện bài thuyết trình về vấn đề ô nhiễm môi trường. Bước 2: Thực hiện Ở giai đoạn này học sinh hoàn toàn làm chủ lớp học, giáo viên dành một khoảng thời gian nhất định sau bài Reading hoặc tiết speaking để học sinh được thể hiện sản phẩm của mình. Khi một nhóm trình bày thì giáo viên hướng dẫn và yêu cầu những nhóm khác ghi chú và chuẩn bị để đặt câu hỏi, đánh giá nhận xét cho bài thuyết trình của nhóm bạn. Bước 3: Đánh giá sản phẩm Sau khi mỗi nhóm thuyết trình, thay vì giáo viên nhận xét trước, tôi đã yêu cầu một số cá nhân học sinh nhận xét về bài thuyết trình của từng nhóm bao gồm đánh giá nội dung thuyết trình, khả năng thuyết trình, phát âm đến thiết kế slide. Sau khi các học sinh đánh giá, giáo viên mới tổng hợp ý kiến đánh giá cuối cùng. Việc để học sinh tự đánh giá và đánh giá chéo vừa yêu cầu được học sinh tập trung cao độ khi nhóm khác thuyết trình, vừa giúp học sinh tự nghiên cứu, tự lĩnh hội được tri thức kết tinh trong bài thuyết trình của các nhóm khác để biến thành kinh nghiệm, kiến thức của bản thân. Đây cũng là dịp tốt để học sinh có cơ hội bày tỏ ý kiến, phát triển năng lực ngôn ngữ cho học sinh. 3.1.2. Tích hợp với kiến thức lịch sử xã hội: Lịch sử là quá khứ, là nơi chứa đựng giá trị văn hóa, là nguồn dữ liệu để tham chiếu kinh nghiệm cha ông vào sự phát triển hôm nay. Đó là hồn cốt, truyền tải những giá trị truyền thống, mà nếu không có lịch sử không thể hiểu được vị trí của hiện tại. Vì vậy, lồng ghép môn lịch sử trong tiết dạy tiếng Anh vừa giúp học sinh tiếp thụ được ngôn ngữ tiếng Anh, vừa có cơ hội cho học sinh tìm hiểu được lịch sử, cội nguồn văn hóa dân tộc. Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
7. 7 Tiết Speaking thay vì dạy theo sách giáo khoa nói về một trong các địa danh lịch sử nổi tiếng ở Việt Nam, giáo viên đã chủ động lên kế hoạch để có tiết dạy trải nghiệm, cho học sinh đi thực tế và nói về địa danh Thành Sơn Phòng ở xã Phú Gia, Hương Khê, Hà Tĩnh. Đây là một trong những địa danh lịch sử nằm cách đường mòn Hồ Chí Minh khoảng 7km về phía Tây. Thành Sơn Phòng gắn liền với tên tuổi, sự nghiệp của vua Hàm Nghi và phong trào Cần Vương chống Pháp giai đoạn cuối thế kỷ 19. Đây là một trong số rất ít thành trì đắp bằng đất còn lưu lại ở Việt Nam, với niên đại gần 130 năm. Để giúp cho tiết học trải nghiệm có kết quả tốt, tôi thực hiện theo các bước sau: Bước 1: Chuẩn bị Để công tác chuẩn bị tốt, bài giảng trải nghiệm này yêu cầu giáo viên phải có kiến thức lịch sử về địa danh mình định dạy. Vì vậy, trước khi lên lớp, tôi đã tìm hiểu rõ về địa danh cũng như chuẩn bị cho mình những từ mới liên quan đến địa danh đó. Giáo viên chuẩn bị một số hình ảnh về Thành Sơn Phòng cũng như một số đường link rõ nguồn viết về địa danh này và giới thiệu qua về địa danh này trước cả lớp. Sau đó, giáo viên chia học sinh thành các nhóm nhỏ( mỗi nhóm gồm bốn đến năm học sinh), hướng dẫn học sinh phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm để tìm hiểu về Thành Sơn Phòng và chuẩn bị, đóng vai hướng dẫn viên du lịch và giới thiệu về Thành Sơn Phòng bằng tiếng Anh. Giáo viên đảm bảo mỗi nhóm học sinh nào cũng đảm nhiệm một nhiệm vụ để tất cả các em đều có cơ hội tham gia vào bài học. Sau khi cho học sinh chuẩn bị theo nhóm ở nhà, giáo viên liên hệ với Ban Quản Lí Thành Sơn Phòng để xin được thực hiện một tiết dạy trải nghiệm tại nơi đây. Bước 2: Thực hiện Ở giai đoạn này học sinh hoàn toàn làm chủ tiết học, giáo viên cho học sinh tham quan, đóng vai hướng dẫn viên và thuyết trình về những hiểu biết của mình về Thành Sơn Phòng theo nhóm đã phân công. Vì thời gian có hạn, một số nhóm sẽ tham gia thuyết trình. Còn một số nhóm sẽ làm nhiệm vụ theo dõi, quan sát và ghi chú, sau đó báo cáo lại những gì nhóm bạn thuyết trình, đặt câu hỏi hoặc nhận xét. Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
8. 8 Bước 3: Đánh giá sản phẩm Sau khi mỗi nhóm thuyết trình, thay vì giáo viên nhận xét trước, tôi cũng đã yêu cầu một học sinh nhận xét về bài thuyết trình của từng nhóm bao gồm đánh giá nội dung thuyết trình, khả năng thuyết trình, và đặt thêm câu hỏi nếu có. Trong trường hợp câu hỏi nằm ngoài khả năng trả lời của nhóm được hỏi, giáo viên sẽ người hướng dẫn khuyến khích câu trả lời từ các nhóm khác hoặc để làm bài tập về nhà học sinh tự tìm hiểu thêm. Cuối cùng, giáo viên tổng hợp ý kiến đánh giá cuối cùng. Giáo viên cũng tóm tắt lại những nội dung chính về Thành Sơn Phòng khi dẫn học sinh đi qua các điểm cụ thể. Ngoài Thành Sơn Phòng ra, giáo viên cũng có thể tổ chức các buổi dạy học tương tự tới các khu di tích lịch sử, các điểm du lịch khác trên địa bàn Hà Tĩnh, đặc biệt là các điểm nổi tiếng như Khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc, khu di tích Đại thi hào Nguyễn Du, chùa Am ở Đức Thọ .. 3.1.3. Tích hợp với kiến thức vật lí: Vật lí đóng vai trò rất quan trọng trong khoa học và đời sống của chúng ta, đó là một trong những môn học có tính tương tác cao, được áp dụng trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội như sản xuất, kinh doanh, môi trường, y học .. Môn vật lí giúp học sinh phát triển tư duy, áp dụng những lý thuyết đã học vào thực tế khách quan một cách nhanh nhạy. Những trải nghiệm, những kinh nghiệm trong cuộc sống mà môn vật lí đem lại chính là bước đệm hoàn hảo để các em có những nền tảng vững chắc khi bước ra cuộc sống. Vì vậy, tích hợp môn dạy học tiếng Anh và vật lí không những phát triển kiến thức ngôn ngữ tiếng Anh cho học sinh mà còn tăng thêm kiến thức khoa học cho học sinh. Bước 1: Chuẩn bị Trước hết giáo viên chuẩn bị 06 bức ảnh chân dung của các nhà vật lí nổi tiếng, gồm: 1. Galileo Galilei; 2. Isaac Newton; 3. Michael Faraday; 4. James Clerk Maxwell; 5. Marie Curie; 6. Joseph John Thomson. Tôi cũng đã kết nối với một giáo viên dạy bộ môn vật lí có kiến thức nền tảng tiếng Anh tốt cùng tham gia để làm cho môn học trở nên sinh động hơn. Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
9. 9 Sau đó chia học sinh thành 06 nhóm, mỗi nhóm gồm 06 hoặc 06 học sinh. Các nhóm được hướng dẫn lên bốc thăm, chọn 01 trong 06 bức ảnh giáo viên cung cấp. Nhóm nào bốc thăm được bức ảnh chân dung nhà vật lí nào sẽ thảo luận theo nhóm để trình bày về nhà khoa học đó, với nội dung cơ bản là trả lời các câu hỏi cơ bản sau: 1. Who is she/he? (Đây là ai) 2. When/Where was he born? (Ông ấy/bà ấy sinh ở năm nào? ở đâu?) 3. What was this scientist famous for? (Nhà khoa học này nổi tiếng về điều gì) 4. Can you give a brief introduction about his/her most popular invention? (Hãy giới thiệu tổng quát về phát minh lớn nhất của ông ấy/cô ấy). Bước 2: Thực hiện Giáo viên cho hướng dẫn các nhóm và cho khung thời gian nhất định để học sinh thảo luận theo nhóm. Tôi đã cùng giáo viên bộ môn Vật lí đi giám sát, hướng dẫn và gợi ý thêm cho các nhóm trong các câu trả lời. Vì thời gian có hạn, một số nhóm tham gia thuyết trình. Còn một số nhóm làm nhiệm vụ theo dõi, quan sát và ghi chú, sau đó báo cáo lại những gì nhóm bạn thuyết trình, đặt câu hỏi và nhận xét. Bước 3: Đánh giá sản phẩm Sau khi mỗi nhóm thuyết trình, thay vì giáo viên nhận xét trước, tôi đã yêu cầu một học sinh nhận xét về bài thuyết trình của từng nhóm bao gồm đánh giá nội dung thuyết trình, khả năng thuyết trình, và đặt thêm câu hỏi nếu có. Giáo viên là người chốt lại các ý kiến cuối cùng. 3.1.4. Tích hợp phát triển văn thể mĩ Chương trình giáo dục phổ thông cũng xác định: năng lực thẩm mĩ của học sinh bao gồm năng lực âm nhạc, năng lực mĩ thuật, năng lực văn học; mỗi năng lực được thể hiện qua các hoạt động: (1) Nhận thức các yếu tố thẩm mĩ; (2) Phân tích, đánh giá các yếu tố thẩm mĩ; (3) Tái hiện, sáng tạo và ứng dụng các yếu tố thẩm mĩ. Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
10. 10 Theo đó, yêu cầu cần đạt về năng lực thẩm mĩ đối với học sinh mỗi lớp học, cấp học được qui định trong chương trình các môn Âm nhạc, Mĩ thuật, Ngữ văn và được thực hiện trong chương trình của nhiều môn học, hoạt động giáo dục, phù hợp với đặc điểm của mỗi môn học và hoạt động giáo dục, trong đó ba môn học kể trên giữ vai trò chủ đạo. Như vậy, có thể nói: vị trí và tầm quan trọng của năng lực thẩm mĩ trong chương trình giáo dục phổ thông cần được thực hiện trong mối quan hệ tương tác, tích hợp đa chiều và xuyên thấm nhiều môn học và hoạt động giáo dục. Vì thế, đối với bộ môn tiếng Anh, chúng tôi đã lên kế hoạch tổ chức đều đặn các buổi sinh hoạt Câu Lạc Bộ tiếng Anh, nhiều số trong một năm học với các nội dung lồng ghép đa dạng, sân khấu hóa hoặc hoạt động ngoài trời với nhiều hoạt động vui nhộn, bổ ích khác nhau như đóng kịch, chơi trò chơi; thi hùng biện bằng tiếng Anh, tập hát các bài hát tiếng Anh, thi giọng ca vàng bằng tiếng Anh .Qua những buổi sinh hoạt Câu Lạc Bộ tiếng Anh, học sinh không những phát huy được kĩ năng sử dụng ngôn ngữ tiếng Anh mà còn có cơ hội phát huy năng lực thẩm mĩ từ việc đóng kịch, cảm thụ âm nhạc, từ việc lựa chọn trang phục lên sân khấu đến khả năng diễn xuất trên sân khấu . Đây cũng là cơ hội phát huy sự tự tin cho học sinh trước đám đông, và là cơ hội để học sinh được giao lưu học hỏi, trao đổi kinh nghiệm. Ngoài ra, chúng ta có thể đưa môn âm nhạc và mỹ thuật vào trong các tiết dạy học tiếng Anh ở những phần khởi động, phần sản phẩm khi cho các em nghe nhạc để warm up, nghe nhạc và điền từ. Âm nhạc khiến bài học trở nên nhẹ nhàng, dễ nhớ và hấp dẫn hơn, lôi cuốn hơn giúp học sinh tiếp thu bài một cách tự nhiên, hiệu quả mà không cần nỗ lực ghi nhớ nhiều bằng các phương pháp dạy học truyền thống khác. Trong các tiết dạy tiếng Anh, giáo viên cũng có thể áp dụng phát triển năng lực mĩ thuật cho học sinh bằng cách yêu cầu các em vẽ những bức ảnh ngộ nghĩnh về cảnh vật, đồ vật, về con người hay bản đồ tư duy nhiều màu sắc để thể hiện các từ vựng, kiến thức ngữ pháp hoặc nội dung một bài thuyết trình Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
11. 11 3.2. Phát triển năng lực tự học của học sinh: Hồ Chí Minh đã từng nói “về cách học phải lấy tự học làm cốt”. Có thể nói tự học là một tư tưởng lớn của Hồ Chí Minh về phương pháp học tập. Những lời chỉ dẫn quý báu và những bài học kinh nghiệm sâu sắc rút ra từ chính tấm gương tự học bền bỉ và thành công của Người cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Và hiện nay, chúng ta cũng đang thực hiện đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học theo định hướng năng lực người học. Từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì qua việc học. Để đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất. Một trong những trọng tâm của đổi mới giáo dục hiện nay là đổi mới phương pháp dạy học, thực hiện dạy học dựa vào hoạt động tích cực, chủ động của học sinh với sự tổ chức và hướng dẫn đúng mực của giáo viên nhằm phát triển tư duy độc lập, sáng tạo, góp phần hình thành phương pháp và nhu cầu tự học, bồi dưỡng hứng thú học tập, tạo niềm tin và niềm vui trong học tập. Có thể khẳng định, đổi mới phương pháp dạy học theo dạy và học tích cực là một trong những mục tiêu chung và cũng là một tiêu chuẩn về giáo dục hiệu quả, hướng dẫn cho việc đổi mới cả phương pháp đào tạo giáo viên và việc dạy học ở các trường phổ thông. Để đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả phải được đặt trong trong mối quan hệ biện chứng với đổi mới mục tiêu, nội dung dạy học, đổi mới cơ sở vật chất và thiết bị dạy học; đổi mới các hình thức tổ chức dạy học; đổi mới môi trường giáo dục để học tập gắn với thực hành và vận dụng; đổi mới đánh giá kết quả học tập của học sinh qua đổi mới nội dung, hình thức kiểm tra, xây dựng các bộ công cụ đánh giá, phối hợp kiểu đánh giá truyền thống với trắc nghiệm khách quan đảm bảo đánh giá khách quan, trung thực mức độ đạt được mục tiêu giáo dục của từng học sinh: Đó là khuyến khích phát triển năng lực lập luận logíc, năng lực trừu tượng hoá và chiếm lĩnh vững chắc những nội dung giáo dục cần thiết cho việc học sinh tiếp tục học lên ở các bậc học khác hoặc rèn luyện được thái độ tích cực đối với lao động sản xuất, giúp học sinh hướng nghiệp và chọn nghề; chuẩn bị năng lực xử lý những tình huống của đời sống thực tế cá Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
12. 12 nhân và xã hội; phát triển thái độ tích cực và năng lực sáng tạo, hướng trí tuệ và sự sẵn sàng của tuổi trẻ vào thực tiễn đời sống chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của đất nước trong thời kỳ đổi mới, hội nhập hiện nay. Để phát huy năng lực tự học, tạo được thái độ tích cực trong việc học tập của học sinh, tôi đã áp dụng nhiều biện pháp, bao gồm: 3.2.1. Giao bài tập, nhiệm vụ cho học sinh Để phát huy năng lực tự học cho học sinh, tôi đã thiết kế các hoạt động nhằm giao nhiệm vụ cho học sinh tự tìm hiểu và giải quyết vấn đề, thông qua đó để tự lĩnh hội kiến thức và biết áp dụng kiến thức đã học vào đời sống thực tiễn: Một số hoạt động cụ thể để giao nhiệm vụ cho học sinh phát huy năng lực tự học mà tôi đã thực hiện bao gồm: - Giao bài tập về nhà và bài tập trên lớp; - Giao nhiệm vụ cho học sinh tìm hiểu và làm theo dự án “Project learning”; - Đổi chéo bài cho học sinh tự chấm bài cho bạn trong quá trình giáo viên chữa bài; - Yêu cầu học sinh đánh giá, nhận xét chéo cho nhau khi học sinh trình bày các sản phẩm. 3.2.2. Phát huy học sinh làm việc theo cặp/nhóm: Hoạt động cặp và hoạt động nhóm đã được khẳng định đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát huy năng lực tự học của học sinh, đặc biệt với điều kiện đặc thù lớp học đông học sinh như ở Việt Nam, hoạt động cặp và nhóm là một trong những giải pháp tối ưu hóa hoạt động của học sinh trong một khoảng thời gian cho phép nhất định. Trừ việc luyện đọc đồng thanh, trung bình mỗi học sinh trong lớp chỉ có tổng cộng 10- 15 giây để nói. Muốn tăng thời gian học sinh được luyện nói trong buổi học phải tổ chức hoạt động theo cặp/nhóm nhỏ để tất cả học sinh đều có cơ hội được nói. Trước đây, giáo viên luôn giữ vai trò lãnh đạo và kiểm soát mọi hoạt động. Tuy nhiên, trong dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh theo các hoạt động cặp/nhóm, giáo viên lại giữ hai chức cơ bản: Chức năng theo dõi, lắng nghe, ghi nhận lỗi lặp, ghi chú lại để chữa lỗi vào cuối buổi; Chức năng thứ hai là chức năng cung cấp tư liệu, giúp đỡ giải đáp cho học sinh những vấn đề khó khăn thắc mắc về kiến thức ngôn Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
13. 13 ngữ cũng như là những kiến thức chung liên quan đến vấn đề được thảo luận. Hình thức hoạt động cặp và hoạt động nhóm có rất nhiều ưu điểm. Ưu điểm thứ nhất là những cách thức tổ chức lớp học này làm tăng sự tham gia của người học. Ví dụ, nếu một vấn đề trong lớp được thảo luận theo 8 nhóm trong lớp có nghĩa rằng số lượng người nói và thời gian thảo luận được gấp lên 8 lần. Thứ hai, với hoạt động cặp và hoạt động nhóm, giáo viên có thể khuyến khích cả học sinh tích cực lẫn học sinh nhút nhát tham gia bài bởi khi hoạt động theo cặp/nhóm nhỏ, các em đỡ ngại hơn khi đứng trước một đám đông, và đồng thời tất cả các bạn học sinh đều phải nói thì sẽ giảm sự căng thẳng, ngại ngùng cho những học sinh rụt rè. Ưu điểm thứ ba là hoạt động cặp/nhóm giúp giải phóng giáo viên ra khỏi vai trò người dạy, người sửa lỗi và người kiểm soát lớp học, tăng cường cho học sinh đảm nhiệm vai trò chủ thể trong quá trình tiếp thụ kiến thức. Qua hình thức tổ chức hoạt động cặp/nhóm, học sinh có cơ hội được trao đổi, trình bày những kiến thức, quan điểm suy nghĩ của mình liên quan đến bài học mà học sinh hiểu được, cảm nhận được. Và qua đó, giáo viên sẽ nắm bắt được mức độ tư duy, hiểu biết và nắm bắt bài của học sinh để có cái nhìn biện chứng về phương pháp giảng dạy của mình. Ưu điểm cuối cùng của hoạt động nhóm và hoạt động cặp là học sinh sẽ có thêm nhiều cơ hội để giúp đỡ lẫn nhau. Thay vì một giáo viên đi vòng cả lớp mỗi tiết học để giúp đỡ được một vài cá nhân thì khi chia học sinh theo nhóm, theo cặp, các em có thể giúp đỡ nhau thông qua việc chữa lỗi cho nhau và bổ sung kiến thức cho nhau và cùng nhau phát triển các kĩ năng. Cách thức tổ chức hoạt động cặp-nhóm: Mỗi giáo viên có thể tự tổ chức các hoạt động khác nhau cho học sinh tùy thuộc vào điều kiện cụ thể như trình độ học viên, nội dung bài dạy, mục tiêu bài dạy Tuy nhiên, để hoạt động có hiệu quả, bản thân tôi đã luôn tuân thủ các bước: - Giáo viên chuẩn bị kĩ nội dung để học sinh thảo luận bằng cách thành lập hệ thống những câu hỏi và những đáp án (nếu có thể); - Giáo viên nên đưa ra ví dụ và phân tích ví dụ, minh họa cụ thể để chắc chắn rằng tất cả học sinh đều hiểu rõ nhiệm vụ mình phải làm gì trước khi học sinh bước vào các hoạt động. Thậm chí giáo viên có thể mời một số học sinh khá hơn lên làm mẫu để các Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
14. 14 bạn được rõ hơn. Đặc biệt, giáo viên cũng cần phổ biến quy định thời gian phân bố cho mỗi hoạt động; - Trong quá trình học sinh thảo luận, giáo viên có thể đi quanh lớp để kiểm tra việc thực hiện hoạt động thảo luận, giáo viên có thể đưa ra những hướng dẫn về cách thức hoặc bổ sung thêm kiến thức cho học sinh ở một số nhóm, số cặp nếu thấy cần thiết; - Khi các nhóm báo cáo sản phẩm của mình, giáo viên có thể gọi cá nhân hoặc nhóm khác đánh giá, nhận xét trước khi giáo viên tổng hợp nhận xét và đánh giá chung. Trong quá trình đánh giá nhận xét và chữa lỗi sai, giáo viên cũng nên cân nhắc theo từng kĩ năng để sửa lỗi với mức độ phù hợp. Ví dụ như trong giờ nói thì giáo viên nên hạn chế việc chữa lỗi, đặc biệt là những lỗi nhỏ để khuyến khích học sinh tích cực trong giờ nói mà không có cảm giác sợ sai. Khi tổ chức hoạt động cặp/nhóm, giáo viên cũng có thể lựa chọn các cách tổ chức để mang lại tính hiệu quả của hoạt động cặp, nhóm, cụ thể như sau: - Giáo viên có thể tổ chức theo cặp/theo nhóm dựa trên năng lực của học sinh: Giáo viên có thể phân chia theo cặp, theo nhóm học sinh khá giỏi ngồi với học sinh yếu kém để các em có thể hỗ trợ nhau. Hoặc giáo viên cũng có thể tổ chức nhóm theo các mức khá giỏi ngồi với khá giỏi, trung binh ngồi với trung bình, yếu kém ngồi với yếu kém và giáo viên sẽ ra bài tập, nhiệm vụ khác nhau để phù hợp với năng lực của mỗi nhóm, và với cách chia này giáo viên có thể phân bố thời gian đến quan sát và giúp đỡ nhóm học sinh yếu nhiều hơn; - Giáo viên cũng có thể phân chia cặp/nhóm học sinh một cách ngẫu nhiên. Ví dụ học sinh sẽ được phân chia nhóm theo các bàn ngồi kề nhau, theo tháng sinh, theo màu áo . Với những phương án trên, giáo viên nên linh động thay đổi cách thành lập cặp và nhóm thường xuyên theo ngày, theo tiết học, theo mỗi phần bài tập . để tránh sự nhàm chán cho học sinh. Các nội dung dạy học có thể đạt kết quả cao mà giáo viên có thể áp dụng tổ chức hoạt động cặp-nhóm: Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
15. 15 - Phần khởi động vào bài: Trước khi đi vào nội dung chính của bài học, giáo viên có thể tổ chức các hoạt động cặp/nhóm đơn giản để học sinh làm quen với bài để tạo hứng thú và phát huy tính tích cực của học sinh trước giờ học; - Luyện nói: Trong giờ nói, học sinh hoạt động cặp/nhóm là hình thức hiệu quả nhất vì qua cách thức tổ chức lớp này, giáo viên có thể tạo cơ hội cho tất cả học sinh đều có cơ hội luyện nói trong một lượng thời gian cho phép nhất định; - Luyện viết ngắn: Giáo viên có thể tổ chức hoạt động cặp/nhóm để học sinh có thể thảo luận trước khi viết, giáo viên cũng có thể tổ chức cho học sinh đổi chéo bài kiểm tra cho nhau để tự chữa lỗi cho nhau trước khi giáo viên kiểm tra chữa lỗi; - Đọc bài hội thoại: Với dạng bài này giáo viên có thể tổ chức phân vai trong mỗi cặp/theo nhóm để học sinh có thể đọc bài hiệu quả hơn; - Làm bài tập: Trong những bài tập ngữ pháp, học sinh cũng nên được hoạt động theo nhóm, theo cặp để có thể trao đổi thảo luận, sau đó cho học sinh tự trao đổi thảo luận kết quả với các cặp khác, nhóm khác để đi tới đáp án đúng nhất. Trên đây là một số đúc rút kinh nghiệm về cách thức tổ chức hoạt động nhóm, cặp nhằm thu hút tất cả học sinh tham gia bài dạy, phát huy được năng lực tự học cho học sinh. Mỗi giờ dạy khác nhau ta có thể có những cách thức tổ chức lớp học khác nhau nhưng cách tổ chức lớp theo hoạt động cặp/nhóm luôn góp phần tạo nên tính hiệu quả cao cho các giờ dạy. 3.2.3. Phát huy năng lực tự học qua việc phát động phong trào học tiếng Anh Ở vùng sâu vùng xa trên địa bàn Hà Tĩnh, rất nhiều phụ huynh học sinh chưa thấy rõ được tầm quan trọng của tiếng Anh và những cơ hội trong cuộc sống mà tiếng Anh mang lại. Vì thế, ngoài việc đổi mới phương pháp giảng dạy, đưa ra các bài giảng chuyên sâu, áp dụng cách tổ chức lớp phù hợp thì việc phát động phong trào học tiếng Anh cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát huy năng lực tực học cho học sinh. Về mặt thực tiễn, việc phát động phong trào học tiếng Anh, tạo động lực cho học sinh học tập cũng đã được áp dụng trên toàn quốc. Cụ thể công văn số 4536/BGDĐT- GDCTHSSV ngày 04 tháng 10 năm 2019 của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo và công văn số 1754/SGDĐT- Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
16. 16 GDPT ngày 08 tháng 10 năm 2019 của Sở Giáo Dục và Đào Tạo tỉnh Hà Tĩnh đã hướng dẫn triển khai thực hiện phong trào học tiếng Anh, xây dựng và phát triển môi trường học và sử dụng Ngoại ngữ cho học sinh các cấp. Trên cơ sở đó, giáo viên chúng tôi cũng đã tổ chức một số hoạt động để phát động phong trào học tiếng Anh, tạo động lực thúc đẩy để tạo cho các em có niềm đam mê học tiếng Anh ngay từ đầu, bao gồm: -Tổ chức các cuộc thi đua giữa các lớp; Để tạo động lực, phong trào cho các học sinh tích cực học tiếng Anh hơn, tôi cũng đã tham mưu nhà trường phát động các cuộc thi như thi dán Stickers bằng tiếng Anh, làm báo tường bằng tiếng Anh chào mừng các ngày lễ lớn, thi viết về các chủ đề chào mừng các ngày lễ lớn. Để thu hút các lớp tham gia tích cực, Ban Tổ Chức cuộc thi nên kết hợp với Đoàn trường, quy định rõ nội quy cuộc thi và nên có thang điểm, cộng vào điểm thi đua cuối tuần, cuối tháng do Đoàn trường chấm. Ngoài ra, giáo viên tiếng Anh cũng cần tích cực hướng dẫn học sinh tham gia các cuộc thi do ngành tổ chức và phát động, ví dụ như cuộc thi học sinh giỏi tỉnh, cuộc thi Olympic tiếng Anh toàn quốc lần thứ 3 do Bộ Giáo Dục kết hợp với Trung Ương Đoàn, Trung Ương Hội Sinh viên Việt Nam, và Bộ Lao Động Thương Binh và Xã Hội tổ chức... - Phát huy tối đa truyền thông: Truyền thông có vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của xã hội về giáo dục. Sức mạnh của truyền thông được xem là sức mạnh quyền lực, thậm chí cao hơn bởi sức ảnh hưởng tới nhận thức xã hội, tạo dư luận xã hội, định hướng dư luận xã hội của nó. Chính vì vậy, việc làm chủ và khai thác hiệu quả “sức mạnh” truyền thông là giải pháp quan trọng để các chủ thể hướng tới mục tiêu của mình. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ rõ “đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó là tuyên truyền thất bại”. Qua câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh và với thực tiễn xã hội hôm nay, chúng ta có thể thấy rõ vai trò của truyền thông đối với đời sống xã hội nói chung và giáo dục nói riêng. Chính vì vậy, ngay từ đầu năm học, chúng ta cần lên kế hoạch làm công tác truyền thông cho việc dạy học tiếng Anh. Giáo viên có thể làm công tác truyền thông qua việc nêu gương những anh chị thành đạt do có Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
17. 17 tiếng Anh giỏi, nêu ra những cơ hội trong cuộc sống mà bạn có tiếng Anh tốt mang lại, phổ biến tầm quan trọng của bộ môn tiếng Anh trong các cuộc họp cha mẹ học sinh, chia sẻ các bài viết về tầm quan trọng của tiếng Anh trên các kênh thông thông tin trên mạng, hoặc tổ chức các cuộc thi bằng tiếng Anh trên mạng mà trong đó lượt thích và chia sẻ cũng được tính điểm cộng để lan tỏa chương trình được sâu rộng hơn. 3.2.4. Phát huy năng lực tự học của học sinh qua phát động phong trào đọc sách; Sách là tinh hoa của nhân loại, chứa đựng kho tàng kiến thức khổng lồ. Để duy trì, phát triển văn hóa đọc cho học sinh, hiện tại rất nhiều trường học trên địa bàn tỉnh luôn quan tâm, triển khai nhiều mô hình thư viện, phong trào đọc sách phong phú, đa dạng, qua đó, giúp học sinh phát triển tư duy, có ý thức tự đọc, tự học, chủ động tiếp nhận và chọn lọc thông tin, góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục. Để nêu cao tinh thần tự giác, xây dựng và phát triển văn hóa đọc cho mỗi học sinh, chúng ta nên thành lập Câu Lạc Bộ đọc sách và tổ chức nhiều hoạt động nhằm nâng cao tinh thần và đam mê đọc sách cho học sinh. Một số hoạt động cơ bản để phát huy tinh thần đọc sách là phân bố tiết đọc sách trong các tiết PPCT ở một số bộ môn, hoặc quy định trong các tiết thể dục thời tiết xấu không ra sân được, hoặc là tiết dạy giáo viên vắng không thể bố trí dạy thay Nhà trường và giáo viên cũng có thể kích thích các em đọc sách bằng các cuộc thi giới thiệu về sách hoặc các buổi hoạt động ngoại khóa về sách. Đây là hình thức đã được tổ chức đồng loạt ở các trường trong địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, nhằm định hướng văn hóa đọc sách cho tất cả học sinh. Ngoài những hoạt động chung cùng nhà trường để phát huy văn hóa đọc sách, bản thân còn tham gia nhóm “Tủ Sách Nhân Ái”, “Ngôi nhà Trí tuệ” để lan tỏa được nhiều hơn niềm đam mê đọc sách đến với toàn thể học sinh trên địa bàn. Xây dựng thư viện chất lượng, duy trì hoạt động hiệu quả, góp phần lan tỏa phong trào đọc sách, giúp học sinh rèn luyện khả năng tư duy, tự học, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đồng thời nâng cao hiểu biết, phát triển các kỹ năng sống tích cực cho học sinh là trách nhiệm chung của tất cả giáo viên chúng ta để phát huy năng lực tự học Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
18. 18 cho học sinh, từ đó dần dần nâng cao chất lượng dạy học trên tinh thần đổi mới phương pháp giảng dạy. 4. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu, phạm vi và hiệu quả ứng dụng: 4.1. Phân tích kết quả học tập: Để đánh giá kết quả khảo nghiệm và giá trị khoa học của vấn đề, tôi đã tiến hành giảng dạy hai lớp theo hai phương pháp: Một lớp 9A1 có áp dụng các biện pháp có nêu ở phần nội dụng 3 như trên (lớp thực nghiệm) và lớp 9A3 sử dụng các biện pháp giảng dạy truyền thông không áp dụng các biện pháp nêu ở nội dung phần 3 (lớp đối chứng). Cả hai lớp này có năng lực đầu vào hầu như gần gần giống nhau. Sau đó tôi đã phân tích kết quả thi khảo sát chất lượng đầu năm và kết quả kiểm tra cuối năm, có kết quả cụ thể như sau: Số điểm Số điểm Số điểm Số điểm Số học sinh được kiểm tra đánh giá Dưới 5 5,6 7,8 9,10 42 8 16 10 8 Bảng 1: Bảng thống kê kết quả khảo sát chất lượng đầu năm học 2021-2022 đối với học sinh lớp 9A3 (Lớp đối chứng) Số điểm Số điểm Số điểm Số điểm Số học sinh được kiểm tra đánh giá Dưới 5 5,6 7,8 9,10 42 3 14 13 12 Bảng 2: Bảng thống kê kết quả kiểm tra giữa học kỳ 2 đối với học sinh lớp 9A3 (Lớp đối chứng) Từ các dữ liệu có được trong các bảng thống kê Bảng 1 và Bảng 2 dành cho nhóm lớp đối chứng, ta có thể thấy điểm số của học sinh nhóm này mặc dù có sự thay đổi tích cực nhưng chưa nhiều. Nhóm điểm dưới 5 các em giảm từ 8 em ở đầu năm xuống còn 4 em ở cuối năm. Đầu năm 16 em đạt điểm 5,6 thì cuối năm còn 14 em đạt 5,6, trong khi đó điểm 7,8 và 9,10 tăng dần theo thứ tự là từ 10 em lên 13 và từ 4 em lên 7 em. Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
19. 19 Số điểm Số điểm Số điểm Số điểm Số học sinh được kiểm tra đánh giá Dưới 5 5,6 7,8 9,10 42 7 17 11 7 Bảng 3: Bảng thống kê kết quả khảo sát chất lượng đầu năm đối với học sinh lớp 9A1 (Lớp thực nghiệm) Số điểm Số điểm Số điểm Số điểm Số học sinh được kiểm tra đánh giá Dưới 5 5,6 7,8 9,10 42 1 10 18 13 Bảng 4: Bảng thống kê kết quả kiểm tra giữa học ky 2 năm học 2021-2022 đối với học sinh lớp 9A1(Lớp thực nghiệm) Ngược lại, từ các dữ liệu có được trong các bảng thống kê Bảng 3 và Bảng 4 dành cho lớp thực nghiệm, ta có thể thấy điểm kiểm tra của học sinh nhóm này có sự thay đổi khả quan hơn. Mặc dù điểm khảo sát đầu năm học có kết quả khá tương đương với lớp đối chứng 9A3, nhưng cuối năm học kết quả lớp thực nghiệm 9A1 có sự tăng lên rõ rệt. Cụ thể là đầu năm có 7 em đạt điểm dưới 5 thì cuối năm chỉ còn 1 em, đầu năm có 17 em đạt điểm 5,6 thì cuối năm còn 10 em đạt điểm số đó, và đầu năm chỉ có 11 em đạt điểm 7,8 thì cuối năm tăng lên 18 em, đầu năm có 4 em đạt điểm 9, 10 thì cuối năm có 10 em đạt điểm 9,10. 4.2. Điều tra ý kiến đánh giá: Trong những hoạt động được đề cập ở phần nội dung 3 thì có những hoạt động cần thời gian lâu dài để đánh giá sự ảnh hưởng tích cực đến kết quả học tập của học sinh. Tuy nhiên, tôi cũng đã thực hiện thêm một bảng điều tra ý kiến đánh giá tổng hợp về các chương trình. Sau đây là kết quả phân tích tổng hợp phản hồi từ các câu hỏi điều tra: Số học sinh tham Đánh giá Đánh giá Đán Đánh gia đánh giá không tốt bình thường h giá tốt giá rất tốt 37 63 100 0 0 (37%) (63%) Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh
20. 20 Bảng 5: Bảng tổng hợp ý kiến đánh giá học sinh về các chương trình dạy học nhằm phát triển năng lực cho học sinh. Từ Bảng 5, ta có thể thấy 100% học sinh đánh giá các chương trình tích cực, trong đó có 37% đánh giá các chương trình là tốt và 63% đánh giá chương trình là rất tốt. C. PHẦN KẾT LUẬN Từ quan sát thái độ học tập, từ kết quả kiểm tra và từ phản hồi tích cực của học sinh phụ huynh, của giáo viên bộ môn, tôi tin rằng những hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực mà tôi đã áp dụng có những ảnh hưởng tích cực nhất định đến việc dạy học tiếng Anh. Có nhiều học sinh đầu năm, các em không thể nói được một câu tiếng Anh cho dù đơn giản, nhưng qua các bài giảng tích hợp kết hợp với nhiều chương trình khác để phát huy năng lực tự học cho học sinh, các em đã có tự tin hơn trong giao tiếp tiếng Anh, nói tiếng Anh tốt hơn, phát âm chuẩn hơn, bài kiểm tra đạt kết quả tốt hơn và các em có hứng thú và tích cực hơn đối với môn học. Dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bộ môn Tiếng Anh